.png)
Sıkça Sorulan Sorular
Better Cotton, çevresel, sosyal ve ekonomik anlamda sürdürülebilir pamuk üretimini hedefleyen bir pamuk üretim standardıdır. Bu standart ilaç kullanımından toprak sağlığına, su tüketiminden pamuk üretiminde çalışan işçilerin çalışma koşullarına kadar 6 ana ilke altında toplanan kriterlerden oluşur. Bu kriterlere uygun üretim yapan çiftçiye Better Cotton çiftçisi denilir ve bu çiftçinin ürettiği pamuk Better Cotton lisanslı pamuk olarak nitelenir.
Kalite dediğimizde sadece pamuğun fiziksel özellikleri değil, yetiştirilme şartları da akla geliyor. Pamuğun doğru miktarda su kullanılarak üretilmesi, toprağı çoraklaştırmayacak şekilde yetiştirilmesi, gereksiz zirai ilaç kullanılmaması, doğal yaşama zarar verilmemesi, pamuk üretiminde çocuk işçi çalıştırılmaması gibi birçok yetiştirilme koşulu o pamuğun üretim sürecinin kalitesini etkileyen faktörlerdir. Kalite bu şekilde algılandığında Better Cotton, üretim sürecinin daha kaliteli olduğu pamuktur; sadece fiziksel elyaf özelliklerine bakıldığında ise Better Cotton normal pamuktan farklı değildir.
Amerika, Avustralya, Brezilya, Çin, Hindistan, İsrail, Kazakistan, Pakistan, Tacikistan, Türkiye ve birçok Afrika ülkesinde uygulanan Better Cotton Standardı, 2015 rakamlarına göre toplamda 5 kıtada 23 ülkede 1,5 milyon çiftçi tarafından uygulanmaktadır.
Amaç, daha sürdürülebilir standartlarda üretilmiş pamuğun yaygın bir şekilde üretilmesi ve tüketilmesidir. Yine 2016 rakamlarına göre Better Cotton lisanslı pamuk üretimi dünya pamuk üretiminin %14’ünü kapsamaktadır ve 2020 hedefi dünya pamuk üretiminin %30’unu kapsamaktır.
Bu standardı geliştiren ve yaygınlaştıran kurum olarak Better Cotton Initiative, pamuk üretim süreçlerini küresel ölçekte dönüştürerek Better Cotton lisanslı sürdürülebilir pamuğun konvansiyonel pamuğun yerini almasını hedefler. Bu bağlamda Better Cotton standardı, sosyo-ekonomik olarak farklı üretim uygulamaları olan birçok ülkeye girmeyi hedef edinmiş ve başarmıştır.
IPUD, İyi Pamuk Uygulamaları Derneği 2013 yılında kurulmuş, dernek statüsünde bir sivil toplum kuruluşudur. Üyelik tabanı tarladan hazır giyime pamuk sektörünün lider kurumlarını kapsar. IPUD’un amacı Türkiye’deki pamuk üretim süreçlerini daha sürdürülebilir bir hale getirmektir. Bu amaç doğrultusunda IPUD, Better Cotton standardının kurucusu olan Better Cotton Initiative (BCI) ile imzaladığı stratejik ortaklık anlaşması çerçevesinde Better Cotton standardının Türkiye’de uygulanmasından sorumludur. IPUD Türkiye genelinde Better Cotton yetiştirilmesi için yerel ortaklar bulup eğitmek, çiftçi eğitimlerini koordine etmek ve gerekli çiftçi ve yerel ortak denetimlerini yürütmek ve BCI adına lisanslamaktan sorumludur. IPUD’un kurumsal yapısı hakkında daha fazla bilgi edinmek için web sitesi incelenebilir: www.iyipamuk.org.tr
Sürdürülebilir üretim süreçlerini önemseyen ve kendi tedarik zincirini de bu konuda mümkün olduğunca dönüştürmeye çalışan markalar, ham maddelerinin de sürdürülebilir kaynaklardan gelmesini talep etmektedir. Bu bağlamda pamuğu hammadde olarak kullanan birçok marka, Better Cotton standartlarında üretilmiş pamuğun kendi tedarik zinciri tarafından temin edilmesini teşvik etmektedir. Bu markalarla ilgili daha fazla bilgi için Better Cotton Initiative’in web sitesi incelenebilir: www.bettercotton.org
Better Cotton lisanslı pamuk talep eden markalara Türkiye’de de ürün sağlayan birçok iplik, tekstil ve hazır giyim firması bulunmaktadır. Bu firmalar sadece müşterilerinin taleplerini karşılamak için değil, kendi kurumsal sosyal sorumluluk stratejileri çerçevesinde de pamuğun sürdürülebilirliğinin öneminin farkında ve bu doğrultuda hareket etme çabasındadır.
2013 yılında ilk Better Cotton hasadı gerçekleştirilen Türkiye’de yıllar içindeki üretim miktarları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. 2017 yılı itibari ile faaliyet gösterdiğimiz iller Adana, Aydın, Denizli, Diyarbakır, Hatay, İzmir, Kahramanmaraş, Şanlıurfa’dır.
Derneğimiz hem daha fazla pamuk üretim yöresini hem de daha fazla pamuk çiftçisini bu üretim sürecine dahil etme hedefindedir. Bu bağlamda 2020 hedefimiz Türkiye pamuk üretiminin %20’sini kapsamaktır.
Küresel pazarlarda sürdürülebilirlik konusunda bilincin gelişmesi, dünyada ve Türkiye’de sürdürülebilir pamuğa olan talebin gün geçtikçe artmasına sebep olmaktadır. Zaman içerisinde sürdürülebilir pamuğa olan talebin hızla artmaya devam edeceği ve önemli pamuk üreticisi ülkelerin er ya da geç bu değişime adapte olması gerekeceği öngörülmektedir. IPUD olarak Türkiye’deki pamuk üreticilerinin bu değişim sürecine gecikmeden adapte olmasını hedeflemekteyiz.
Better Cotton standardı gibi gün geçtikçe birçok ülke tarafından tanınan sürdürülebilirlik standardının Türkiye’de uygulanmasını sağlayarak hem Türk pamuğunun çevresel, sosyal ve ekonomik anlamda daha sürdürülebilir şekillerde üretilmesine hem de Türk pamuk, iplik, tekstil ve hazır giyim sektörünün bu yönde gelişen dünya talebine ayak uydurabilmesine katkıda bulunmuş oluyoruz.
Better Cotton standardının ana hedefi, pamuk üreticisinin fazladan kullandığı gübre, ilaç, su, mazot gibi girdilerin kullanımını en uygun düzeye çekerek verimden kaybetmeden toprak ve çevre sağlığını koruyarak üretim yapmasını sağlamak, aynı zamanda çiftçinin girdi maliyetlerini düşürmektir.
Bu bağlamda Better Cotton standardının pamuk çiftçisine faydası üç türlüdür: Üretim yapılan toprağın ve doğal yaşamın daha uzun dönemler sağlıklı kalması ve sonraki nesillere aktarılabilmesi, girdi maliyetlerinin düşürülerek kârlılığın artırılması ve küresel piyasalarda yaygınlaşan sürdürülebilir pamuk talebinde rekabet gücünün kazanılması.
Better Cotton üretimi yapan tüm çiftçilerin pamuk üretimine ilişkin verileri derneğimiz tarafından toplanmaktadır. Pamuk üretiminde kullanılan girdilerden genel uygulama yöntemlerine, sezondaki iklim sorunlarından çiftçi maliyetlerine kadar tüm veriler toplanmakta ve yılsonunda hasat raporları şeklinde derlenmektedir. Bu veriler eşit koşullar altında Better Cotton standartlarını uygulayan ve uygulamayan çiftçilerin (kontrol çiftçileri) farklılıklarını ortaya koymaktadır. Bu verilere göre, kontrol çiftçileri ile karşılaştırıldığında Better Cotton çiftçileri daha az pestisit, gübre ve su kullanmaktadır. Bu verilerin ayrıntısına derneğimizin web sitesinde yayınlanan Hasat Raporlarından ulaşılabilir: http://iyipamuk.org.tr/sayfa/1636/better_cotton/better_cotton_initiative_hasat_raporlari.html
Başka ülkelerle karşılaştırıldığında Türkiye’deki pamuk çiftçisi tarımsal uygulamalar ve verim bakımından oldukça iyi düzeydedir. Ancak her zaman daha ileri gidilebilecek konular mevcuttur. Better Cotton standardında uyulması için gereken noktaları kısaca 6 ana başlık altında toplayabiliriz.
Doğru zirai ilaç uygulama yöntemlerinin kullanılması, suyun etkin ve verimli kullanımının sağlanması, toprak sağlığına önem verecek gübreleme ve toprak işleme uygulamalarının yapılması, doğal yaşamın korunması, lif kalitesini koruyacak uygulamaların yapılması, insana yakışır iş kapsamında çalışanların hak ve çalışma şartlarının uygunluğu.
Bu altı ilke çerçevesinde üretim yaptığına inanan tüm çiftçiler Better Cotton standardında üretim yapmak için bizimle iletişime geçebilirler.
IPUD öncelikle pamuk çiftçilerini doğrudan takip edebilecek yerel kurumlar bulur. Bu kurumlardaki proje yöneticilerini ve saha personellerini standardın gereklilikleri konusunda eğitir ve sezon boyunca destekler. Yerelde bu kurumların yaptıkları çiftçi eğitimlerine ek olarak bölgesel çapta çiftçi ve işçi eğitimleri düzenler. Ayrıca standarda uygunluğu kontrol etmek için arazi ve yerel ortak denetimlerini gerçekleştirir ve lisans kararlarını verir. Pamuk üretimi konusundaki aktörleri (araştırma enstitüleri, üniversiteler, özel kişi ve kurumlar) bir araya getirerek daha sürdürülebilir üretimin önündeki engelleri kaldırmaya yönelik projeler yürütür. Tüm bunlara ek olarak yerel ortakların topladığı verileri kontrol eder, düzenler ve raporlar. Ayrıca BCI ile iletişimi kurarak hem standardın gelişmesi hem de bu standardın Türkiye’de yaygınlaşması için çalışmalar yürütür.
Better Cotton lisansı çiftçi gruplarına verilir. Bu standarda uygun üretim yapmak isteyen çiftçiler, IPUD’un belirlediği yerel ortaklar altında gruplanır ve bu kurumlarca uygulamaları desteklenir ve denetlenir. Buna ek olarak, IPUD’un ve bağımsız denetim kuruluşlarının yürüttüğü arazi denetimleri ve yıl boyu yerel ortakların yaptığı çalışmalar gözlemlenerek lisans kararları verilir. Aynı grupta olan çiftçilerin, birbirlerinin uygulamalarını yukarı çekmek için iletişim halinde olmaları önemlidir. Tüm bu eğitim ve lisanslama süreçlerinde küçük ve orta ölçekli çiftçiye hiçbir maliyet yansımamaktadır. IPUD, tüm bu destek ve denetim mekanizmalarının çiftçiye maliyet olarak yansımaması için gerekli iş birlikleri ve uygulamaları yürütür. Bunun tek istisnası 200 hektar üzerindeki büyük ölçekli çiftçilerdir; sistem, büyük ölçekli çiftlik işletmelerine grup altında değil, tek başlarına lisans alma imkânı tanır ve bu büyüklükteki çiftlikleri bağımsız denetim kuruluşları denetler. Bu denetim maliyetini çiftçi karşılar.
Tüm lisanslama ve denetim süreci sadece pamuğun arazideki üretim sürecini ve buna ek olarak Better Cotton olarak lisanslanmış pamuğun çırçır işletmesinde ayrı tutulup işlenmesini kapsar. Pamuk çırçır işletmesinden çıktığı andan itibaren diğer tedarik zinciri aktörlerini gözlemlemek ve denetlemek IPUD’un görev kapsamına girmez. Bu standardın asıl hedefi, arazideki üretim faaliyetlerinin sürdürülebilir hale getirilmesidir.
Türkiye’deki pamuk üretiminin Better Cotton standardına gelebilmesi sandığı kadar zor değildir. Biz, Türk çiftçisinin bu seviyeye gelmesinde İyi Tarım Uygulamaları (İTU) gibi bakanlık gözetiminde yürütülen sürdürülebilirlik standartlarının olumlu etkilerini gözlemliyoruz. Daha önce İTU standardını uygulayan çiftçilerin üretim süreçlerine bakışı ve uygulamaları, Better Cotton kriterlerine oldukça yakındır. Sürdürülebilir pamuk tarımının yayılımını sağlamak için, bu şekilde üretim yapan çiftçilerimizin geçmişte İTU’nda yapıldığı şekilde devlet tarafından teşvik edilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Bu bağlamda, İyi Tarım Uygulaması, Better Cotton veya başka bir standart olsun, sürdürülebilir üretim yapan pamuk çiftçisi desteklenmelidir.
Bunun yanında çiftçilerin kendi başına altından kalkamayacağı, ancak kamunun altyapı yatırımları ile iyileştirilebilecek bazı konular vardır. Örneğin kapalı, basınçlı sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması, su kaynaklarımızın sanayi atıklarından arındırılması, boş zirai ilaç kutularının toplanması gibi konular, çiftçilerin bireysel olarak çözemeyeceği meselelerdir ve kamunun müdahalesini gerektirmektedir. Buna ek olarak, yasaklı ilaçların kontrolünden, zirai ilaç uygulayıcılarının koruyucu kıyafet kullanımına; pamukta çalışanların yasal haklarının gözetilmesinden yaşam ve ulaşım konularının düzenlenmesine kadar pek çok konunun denetiminin ilgili bakanlıklar tarafından daha etkin hale getirilmesi önemlidir.
Ayrıca pamuk, iplik, tekstil ve hazır giyim paydaşlarının, bulundukları sektörleri daha sürdürülebilir kılmak için Better Cotton standardını ve Türkiye’deki uygulayıcısı olan IPUD’u sahiplenmeleri ve daha ileri taşımak için desteklemeleri çok önemlidir.